سیوسومین نمایشگاه فرش دستباف ایران در حالی پس از پنج روز برگزاری، ۲۱ شهریورماه به کار خود پایان داد که فعالان این صنعت در شرایطی متفاوت از سالهای گذشته، با دغدغههایی جدی درباره بازار، صادرات، حضور در بازارهای بینالمللی، کاهش سهم ایران از تجارت جهانی فرش و ضرورت حمایت مؤثر از تولیدکنندگان و بافندگان روبهرو هستند؛ با این حال، سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، در هیچیک از روزهای برگزاری نمایشگاه حضور نیافت.
این غیبت زمانی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد که فرش دستباف تنها یک کالای سنتی و فرهنگی نیست؛ بلکه بخشی از اقتصاد هنر، اشتغال و صادرات غیرنفتی کشور به شمار میرود و زنجیرهای گسترده از بافندگان، طراحان، تولیدکنندگان، صادرکنندگان و فعالان تجاری را دربرمیگیرد.
سیوسومین نمایشگاه فرش دستباف ایران نیز تلاش کرد بخشی از مسائل روز این صنعت را در قالب برنامهها و نشستهای تخصصی دنبال کند. موضوعاتی همچون بازاریابی بینالمللی، تجارت الکترونیکی فرش، بررسی وضعیت فرش ایران در بازارهای آسیایی، ثبت نشانه جغرافیایی و شناخت ظرفیتهای فرشهای عشایری، نشان میدهد که فعالان این حوزه دیگر صرفاً به دنبال عرضه محصول نیستند؛ بلکه بازگشت فرش ایرانی به بازارهای جهانی و یافتن مسیرهای جدید صادراتی را دنبال میکنند.
حضور هیئتهای خارجی و نمایندگان سفارتخانه های کشورهای مختلف در نمایشگاه نیز فرصتی برای تقویت دیپلماسی اقتصادی و توسعه بازارهای صادراتی فرش بود؛ ظرفیتی که در صورت تداوم و پیگیری میتواند به شکلگیری ارتباطات تجاری و گشایش بازارهای جدید برای فرش ایرانی منجر شود.
با این حال، یکی از نکات قابل توجه این دوره، غیبت وزیر صمت بود. در جریان برگزاری نمایشگاه، خبری درباره احتمال حضور سیدمحمد اتابک در روز سوم منتشر شد و انتظارها برای بازدید وزیر از این رویداد افزایش یافت؛ اما این بازدید در نهایت انجام نشد و وزیر صمت در هیچیک از روزهای برگزاری سیوسومین نمایشگاه فرش دستباف ایران حضور پیدا نکرد.
این موضوع از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا میکند که سیوسومین نمایشگاه فرش دستباف ایران، سومین دوره متوالی برگزاری این رویداد در دوره وزارت سیدمحمد اتابک است که وزیر صمت در آن حضور نیافته است. تداوم این عدم حضور، در شرایطی که صنعت فرش با مسائل متعدد در حوزه تولید، صادرات، بازارهای خارجی و سیاستگذاری مواجه است، پرسشهایی درباره میزان توجه سیاستگذار به این بخش مهم اقتصادی و فرهنگی ایجاد میکند.
البته حضور یک وزیر بهتنهایی نمیتواند مشکلات چندساله صنعت فرش را حل کند؛ اما حضور در مهمترین رویداد تخصصی این حوزه میتواند نشانهای از اولویت، توجه و آمادگی برای شنیدن مستقیم مسائل فعالان صنعت باشد. نمایشگاهها تنها محل عرضه محصولات نیستند؛ بلکه فرصتی برای گفتوگوی مستقیم میان سیاستگذاران، تولیدکنندگان، صادرکنندگان و فعالان بازار به شمار میروند.
اکنون سیوسومین نمایشگاه فرش دستباف ایران به پایان رسیده است؛ غرفههایی که به وسعت یک صنعت و هنر بودند، جمع شدند و فعالان این صنعت بار دیگر فعالیت خود را در شرایطی ادامه خواهند داد که بسیاری از چالشهای آن همچنان پابرجاست.
با پایان این رویداد، یک پرسش همچنان باقی است: فرش دستباف ایران، با این همه ظرفیت فرهنگی، اقتصادی و صادراتی، چه زمانی دوباره به یکی از اولویتهای جدی سیاستگذاری صنعتی و تجاری کشور تبدیل خواهد شد؟
