سی‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی ایران‌آگروفود، پس از چهار روز برگزاری، در ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ به کار خود پایان داد؛ اما آثار و پیامدهای آن همچنان در فضای صنعت کشاورزی و صنایع غذایی کشور قابل مشاهده است. این رویداد با حضور ۴۸۴ شرکت داخلی و ۱۵ شرکت خارجی از کشورهای اسپانیا، ایتالیا، ترکیه و چین، در ۱۶ سالن تخصصی و در فضایی بالغ بر 50 هزار مترمربع برگزار شد و فراتر از یک نمایشگاه تجاری، به بستری برای تبیین چشم‌انداز جدید اقتصاد کشاورزی ایران در شرایط پس از جنگ تبدیل شد.
نخستین رویداد تخصصی بین‌المللی پس از جنگ؛ نشانه‌ای از بازگشت پویایی
برگزاری ایران‌آگروفود ۱۴۰۵ به‌عنوان نخستین رویداد بین‌المللی تخصصی صنعت کشاورزی و غذا پس از جنگ، از جنبه اقتصادی و روانی اهمیت ویژه‌ای داشت. هرچند تعداد مشارکت‌کنندگان خارجی نسبت به برخی دوره‌های گذشته کاهش یافته بود، اما استقبال گسترده فعالان صنعت، تولیدکنندگان، بازرگانان و متخصصان از نمایشگاه، نشان داد که فضای کسب‌وکار کشور بار دیگر در مسیر تعامل، سرمایه‌گذاری و توسعه قرار گرفته است.
حضور پررنگ بازدیدکنندگان، برگزاری نشست‌های تخصصی و مذاکرات تجاری متعدد، بیانگر آن بود که صنعت کشاورزی و صنایع غذایی ایران همچنان از ظرفیت بالایی برای جذب همکاریهای داخلی و منطقه‌ای برخوردار است.
عبور از امنیت غذایی؛ حرکت به سوی دیپلماسی تجاری
مهم‌ترین پیام این دوره را می‌توان در رویکرد جدید سیاست‌گذاری بخش کشاورزی جست‌وجو کرد. اعلام «فاز جدید تجارت کشاورزی» از سوی وزیر جهاد کشاورزی، نشان‌دهنده تغییر نگاه از مدیریت صرف امنیت غذایی به توسعه تجارت منطقه‌ای و خلق ارزش افزوده است.
این راهبرد بر سه محور اصلی استوار است:
- اصلاح ساختار حمایت‌های اقتصادی و حرکت به سمت رقابت‌پذیری زنجیره‌های تولید؛
- بهره‌گیری از موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در کریدورهای مهم ترانزیتی به‌ویژه مسیر شمال–جنوب؛
- استفاده از ظرفیت مازاد صنایع فرآوری مواد غذایی که در برخی بخش‌ها چندین برابر نیاز بازار داخلی برآورد می‌شود.
چنین رویکردی می‌تواند جایگاه ایران را از یک تولیدکننده داخلی به بازیگری مؤثر در زنجیره تأمین و تجارت مواد غذایی منطقه ارتقا دهد.
همکاریهای منطقه‌ای؛ از سیاست تا زیرساخت تجارت
یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده هم‌زمان با برگزاری نمایشگاه، توسعه زیرساخت‌های مالی و بانکی برای تسهیل تجارت خارجی بود. اعلام نهایی شدن مرحله سوم اتصال شبکه شتاب ایران به سامانه پرداخت «میر» روسیه و همچنین آغاز پذیرش اعتبارات اسنادی (LC) صادرشده از سوی بانک‌های ایرانی در بانک‌های روسی، نشانه‌ای از ورود همکاریهای اقتصادی دو کشور به مرحله‌ای عملیاتی است.
این تحولات، در کنار توسعه کریدور بین‌المللی شمال–جنوب، می‌تواند بخشی از موانع مبادلات تجاری را کاهش داده و زمینه را برای افزایش صادرات محصولات کشاورزی و صنایع غذایی ایران به بازارهای منطقه‌ای فراهم کند.
ظرفیت‌های پیش‌رو؛ از بازار داخلی تا توسعه صادرات
چشم‌انداز صنعت کشاورزی و غذا نیز حاکی از ظرفیت قابل توجه برای رشد است. برآوردها نشان می‌دهد ارزش بازار کشاورزی ایران که در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰ میلیارد دلار بوده، تا سال ۲۰۳۱ به بیش از ۸۳.۹ میلیارد دلار خواهد رسید.
در کنار این روند، برخورداری ایران از بزرگ‌ترین بازار مصرف مواد غذایی در خاورمیانه با جمعیتی حدود ۹۵ میلیون نفر، ظرفیت بالای تولید، صنایع فرآوری توسعه‌یافته و موقعیت ممتاز جغرافیایی، فرصت‌های قابل توجهی برای افزایش صادرات، جذب سرمایه‌گذاری و توسعه همکاریهای منطقه‌ای ایجاد کرده است.
نمایشگاهی که فراتر از یک رویداد بود
ایران‌آگروفود ۱۴۰۵ صرفاً محلی برای معرفی محصولات و فناوری‌های جدید نبود؛ بلکه تصویری از مسیر آینده اقتصاد کشاورزی ایران ارائه کرد. پیام اصلی این رویداد، حرکت از رویکردی مبتنی بر مدیریت بحران و تأمین نیاز داخلی به سوی توسعه تجارت، افزایش ارزش افزوده، تقویت دیپلماسی اقتصادی و حضور مؤثرتر در بازارهای منطقه‌ای بود.
اکنون، با گذشت یک ماه از پایان نمایشگاه، می‌توان آن را نقطه آغاز مرحله‌ای تازه در سیاست‌گذاری بخش کشاورزی و صنایع غذایی دانست؛ مرحله‌ای که موفقیت آن، بیش از هر چیز، به استمرار اصلاحات ساختاری، توسعه زیرساخت‌های تجاری و بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت‌های داخلی و منطقه‌ای وابسته خواهد بود.
امیدواریم برگزاری موفق این رویداد در شرایط جدید، گام نخست برای تداوم نمایشگاه‌های بعدی باشد و تأثیر مثبت آن را در صنعت و میان تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی شاهد باشیم.
