مروری بر تاریخچه نمایشگاه تلکام؛ از شکل‌گیری صنعت مخابرات نوین تا اقتصاد دیجیتال

نمایشگاه تلکام ایران فعالیت خود را از اواخر دهه ۱۳۷۰ خورشیدی آغاز کرد؛ دورانی که صنعت مخابرات کشور در حال گذار از ساختار سنتی به سمت فناوری‌های دیجیتال بود. هدف از برگزاری این نمایشگاه، ایجاد بستری تخصصی برای نمایش توانمندی‌های داخلی، انتقال دانش فنی و آشنایی با آخرین تحولات جهانی در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات عنوان شد.

در سال‌های ابتدایی، تمرکز نمایشگاه بیشتر بر تجهیزات مخابراتی، شبکه‌های ثابت و زیرساخت‌های ارتباطی بود. با گسترش اینترنت، تلفن همراه و خدمات مبتنی بر داده در دهه ۱۳۸۰، محتوای تلکام نیز به‌تدریج تغییر کرد و حوزه‌هایی مانند اپراتورهای تلفن همراه، اینترنت پرسرعت، خدمات ارزش افزوده و نرم‌افزارهای ارتباطی به آن افزوده شد.

در دهه ۱۳۹۰، نمایشگاه تلکام هم‌زمان با رشد اقتصاد دیجیتال و شرکت‌های دانش‌بنیان، به محلی برای حضور استارتاپ‌ها، شرکت‌های فناور و ارائه راهکارهای نوین در زمینه‌هایی چون دولت الکترونیک، کلان‌داده، رایانش ابری و امنیت شبکه تبدیل شد. در این دوره، مشارکت بخش خصوصی و نقش وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در سیاست‌گذاری و حمایت از این رویداد پررنگ‌تر شد.

فرامرز رستگار، دبیر سندیکای صنعت مخابرات ایران در گفت‌وگوی چندین سال پیش با ماهنامه نسل چهارم با ارائه گزارشی تاریخی از نحوه شکل گیری نمایشگاه تلکام در ایران گفته بود: از سال 1378 این نمایشگاه شروع به کار کرده است، ولی از حدود 15 سال قبل‌تر و چند سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی این نمایشگاه برپا شده، ولی از سال 1378 این نمایشگاه در تقویم نمایشگاهی ثبت شده است و وزارت پست و تلگراف آن زمان برای کمک به نمایش دستاوردهای کشور در صنعت مخابرات نسبت به برپایی این نمایشگاه اقدام کرد.

وی، ادامه داد: مجموعه‌های دولتی آن زمان که وزارت پست و تلگراف و مخابرات بودند با این نمایشگاه همراهی داشتند و نمایشگاه به تقویم سالانه نمایشگاه های کشور اضافه شد.

رستگار، گفت: بعد از پیروزی انقلاب در وزارت پست و تلگراف و مخابرات ایران که بخش دولتی بود، مدیران تصمیم گرفتند وابستگی فنی در حوزه‌ مخابرات به خارج کمرنگ شود و نهایتا قطع شود. دفتر طرح های صنعتی در مخابرات ایران تشکیل شد و در وزارتخانه کمیته هایی مربوط به خودکفایی و خوداتکایی تشکیل شد و در تلاش بودند وسایل عمده‌ مخابراتی که از آمریکا، اروپا و ژاپن می‌آمد را در داخل تولید کنند. حمایت های خوبی هم نداشتیم، اما مدیران دلسوز و وطن پرستی داشتیم که برای خوداتکایی در این حوزه هرکاری که می توانستند انجام می دادند.

دبیر سندیکای صنعت مخابرات ایران، اظهار کرد: کارخانجات مخابراتی ایران (ITMC) با مدیریت زیمنس آلمان، ان ای سی (NEC) با مدیریت ژاپنی‌ها و صنایع الکترونیکی در شیراز با مدیریت و سرمایه گذاری آمریکایی‌ها سه کارخانه وابسته به خارجی ها بودند، لذا به این نتیجه رسیدند که از صنعتگران ایرانی استفاده شود و تقریبا از اول دهه 60 این کار شکل گرفت و مجموعه مخابرات کشور تمام انرژی خود را گذاشت تا منابع موجود کشور را شناسایی کنند. پس از آن به دنبال صنعتگران خرد رفتند که راحت تر بود و بخش های تحقیقاتی هم در دانشگاه ها بودند اما جنبه‌ عملیاتی نداشتند به جز مرکز تحقیقات مخابرات ایران که به عنوان آزمایشگاه به مرکز فنی دانشگاه تهران وابسته بود.

رستگار، گفت: پس از صحبت ها با وزارت علوم، مرکز تحقیقات از دانشگاه تهران به وزارت ارتباطات انتقال یافت و کمک خوبی به این صنعت کرد. در نتیجه با بسیج امکانات خرد در حوزه‌ صنعت و با برنامه ای در سال 1360، روی تجهیزات مخابراتی کار و نتیجه خوبی نیز حاصل شد. پس از آن تصمیم بر این شد تا برای نشان دادن این دستاوردها در نمایشگاهی حضور داشته باشیم. در سال‌های اول، وزارت ارتباطات و مخابرات هزینه ها را به عنوان حمایت از بخش خصوصی پرداخت می کردند و بخش خصوصی توان پرداخت نداشت.

دبیر سندیکای صنعت مخابرات، خاطرنشان کرد: در سال 1363 در نمایشگاه ژنو حضور یافتیم و حمایت وزارتخانه همراه صنعت مخابرات بود. وزارتخانه همیشه همراه ما بود، اما روزی این همراهی باید کمرنگ تر می شد که الان این تصمیم گرفته شده است. بخش خصوصی ارتقاء یافته است، اما  تنها مشکلی که وجود دارد بحث رکود است و قراردادها حجم کمتری پیدا کرده اند، اما از لحاظ پتانسیل در جایگاه مطلوبی هستیم و بخش عمده‎ دانش در بخش خصوصی است.

برگزاری دوره‌ای نمایشگاه تلکام در همه این سال‌ها، این رویداد را به یکی از نقاط اتکای صنعت ICT کشور بدل کرده است؛ رویدادی که علاوه بر معرفی فناوری‌ها، زمینه‌ساز مذاکرات تجاری، همکاری‌های بین‌سازمانی و انتقال تجربه میان فعالان داخلی و خارجی بوده است.

در سال‌های اخیر، موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، نسل‌های نوین ارتباطی و مخابرات پایدار در کانون توجه تلکام قرار گرفته و این نمایشگاه تلاش کرده است خود را با تحولات سریع فناوری همگام سازد.

به اعتقاد کارشناسان، نمایشگاه تلکام نه‌تنها ویترینی برای نمایش توانمندی‌های صنعت مخابرات ایران است، بلکه به‌عنوان شاخصی برای رصد مسیر تحول دیجیتال کشور نیز شناخته می‌شود؛ مسیری که همچنان با چالش‌ها و فرصت‌های تازه‌ای همراه است.

منبع: سیتنا